Dia's en transcript
Dia 1 van 16
In dit volgende onderdeel richten we ons specifiek op ADHD-medicatie en bespreken we de cardiovasculaire effecten ervan, met een grondige evaluatie van de veiligheid.
Referenties:
- Scott R. Beach, M.D.
Dia 2 van 16
Een van de meest consistente cardiale effecten van stimulantia is het effect op de hartfrequentie. Gemiddeld veroorzaken stimulantia een lichte stijging van de hartfrequentie van ongeveer 1 tot 6 slagen per minuut. Ook de systolische en diastolische bloeddruk stijgen met ongeveer 1 tot 3 mmHg.
Referenties:
- Torres-Acosta, N., O'Keefe, J. H., O'Keefe, C. L., & Lavie, C. J. (2020). Cardiovascular Effects of ADHD Therapies: JACC Review Topic of the Week. Journal of the American College of Cardiology, 76(7), 858–866. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2020.05.081
Gratis bestanden
Download de PDF en andere bestanden
Gelukt!
Kijk in je inbox, we hebben je daar alle materialen gestuurd.
Dia 3 van 16
Het is echter belangrijk om in gedachten te houden dat 5% tot 15% van de patiënten een meer uitgesproken stijging van de hartfrequentie en bloeddruk ervaart, waardoor doorlopende monitoring van de vitale functies noodzakelijk kan zijn. Opvallend genoeg zijn stimulantia niet geassocieerd met grotere hemodynamische veranderingen in vergelijking met niet-stimulantia.
Referenties:
- Torres-Acosta, N., O'Keefe, J. H., O'Keefe, C. L., & Lavie, C. J. (2020). Cardiovascular Effects of ADHD Therapies: JACC Review Topic of the Week. Journal of the American College of Cardiology, 76(7), 858–866. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2020.05.081
Dia 4 van 16
Langdurig gebruik van stimulantia, dat wil zeggen meer dan drie tot vijf jaar, lijkt geassocieerd te zijn met een verhoogd risico op hypertensie met een odds ratio van ongeveer 1,75, alsook met een verhoogd risico op arteriële aandoeningen dat zich manifesteert op een dosis-responswijze.
Referenties:
- Torres-Acosta, N., O'Keefe, J. H., O'Keefe, C. L., & Lavie, C. J. (2020). Cardiovascular Effects of ADHD Therapies: JACC Review Topic of the Week. Journal of the American College of Cardiology, 76(7), 858–866. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2020.05.081
- Zhang, L., Yao, H., Li, L., Du Rietz, E., Andell, P., Garcia-Argibay, M., D'Onofrio, B. M., Cortese, S., Larsson, H., & Chang, Z. (2024). Attention-deficit/hyperactivity disorder medications and long-term risk of cardiovascular diseases. JAMA Psychiatry, 81(2), 178–187. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2023.4294
Gratis bestanden
Download de PDF en andere bestanden
Gelukt!
Kijk in je inbox, we hebben je daar alle materialen gestuurd.
Dia 5 van 16
Bij patiënten met hypertensie die stimulantia voorgeschreven krijgen, kan men overwegen de dosis te verlagen of de medicatie zelfs te staken, conform de aanbevelingen van het American College of Cardiology. Belangrijk is dat stimulantia niet in verband zijn gebracht met QTc-verlenging of torsade de pointes.
Referenties:
- Torres-Acosta, N., O'Keefe, J. H., O'Keefe, C. L., & Lavie, C. J. (2020). Cardiovascular Effects of ADHD Therapies: JACC Review Topic of the Week. Journal of the American College of Cardiology, 76(7), 858–866. https://doi.org/10.1016/j.jacc.2020.05.081
- Zhang, L., Yao, H., Li, L., Du Rietz, E., Andell, P., Garcia-Argibay, M., D'Onofrio, B. M., Cortese, S., Larsson, H., & Chang, Z. (2024). Attention-deficit/hyperactivity disorder medications and long-term risk of cardiovascular diseases. JAMA Psychiatry, 81(2), 178–187. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2023.4294
Dia 6 van 16
Een veelgestelde vraag met betrekking tot het gebruik van stimulantia betreft de screening en veiligheidsoverwegingen bij patiënten die cardiovasculaire aandoeningen hebben of daarvoor een verhoogd risico lopen. Allereerst is het van belang te weten dat er vanuit cardiologisch perspectief enkele relatieve contra-indicaties bestaan voor het gebruik van stimulantia. Dit zijn onder meer ongecontroleerde hypertensie, angina pectoris, een eerder doorgemaakt myocardinfarct, aritmieën, significante klepafwijkingen, cardiomyopathie, hartfalen of structurele cardiale afwijkingen.
Referenties:
- Vetter, V. L., Elia, J., Erickson, C., Berger, S., Blum, N., Uzark, K., Webb, C. L., & American Heart Association Council on Cardiovascular Disease in the Young Congenital Cardiac Defects Committee and Council on Cardiovascular Nursing. (2008). Cardiovascular monitoring of children and adolescents with heart disease receiving medications for attention deficit/hyperactivity disorder: A scientific statement from the American Heart Association. Circulation, 117(18), 2407–2423. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.107.189473
- National Institute for Health and Care Excellence. (2019). *Attention deficit hyperactivity disorder: Diagnosis and management* (NICE Guideline No. 87). https://www.nice.org.uk/guidance/ng87
Gratis bestanden
Download de PDF en andere bestanden
Gelukt!
Kijk in je inbox, we hebben je daar alle materialen gestuurd.
Dia 7 van 16
Behandelaars dienen ook verworven cardiovasculaire risicofactoren in kaart te brengen, zoals coronairlijden, perifeer arterieel vaatlijden en het metabool syndroom, aangezien deze aanvullende risicofactoren kunnen vormen, ook al zijn het geen contra-indicaties.
Referenties:
- Vetter, V. L., Elia, J., Erickson, C., Berger, S., Blum, N., Uzark, K., Webb, C. L., & American Heart Association Council on Cardiovascular Disease in the Young Congenital Cardiac Defects Committee and Council on Cardiovascular Nursing. (2008). Cardiovascular monitoring of children and adolescents with heart disease receiving medications for attention deficit/hyperactivity disorder: A scientific statement from the American Heart Association. Circulation, 117(18), 2407–2423. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.107.189473
- National Institute for Health and Care Excellence. (2019). *Attention deficit hyperactivity disorder: Diagnosis and management* (NICE Guideline No. 87). https://www.nice.org.uk/guidance/ng87
Dia 8 van 16
Het is eveneens van belang de familieanamnese te screenen op zaken als vroegtijdige plotse hartdood, cardiomyopathie, het lange-QT-syndroom en het Brugada-syndroom, en patiënten te bevragen naar cardiale klachten. Hebben zij last van inspanningsgebonden thoracale pijn, onverklaarde syncope of presyncope, palpitaties of inspanningsdyspneu?
Referenties:
- Vetter, V. L., Elia, J., Erickson, C., Berger, S., Blum, N., Uzark, K., Webb, C. L., & American Heart Association Council on Cardiovascular Disease in the Young Congenital Cardiac Defects Committee and Council on Cardiovascular Nursing. (2008). Cardiovascular monitoring of children and adolescents with heart disease receiving medications for attention deficit/hyperactivity disorder: A scientific statement from the American Heart Association. Circulation, 117(18), 2407–2423. https://doi.org/10.1161/CIRCULATIONAHA.107.189473
- National Institute for Health and Care Excellence. (2019). Attention deficit hyperactivity disorder: Diagnosis and management (NICE Guideline No. 87). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493361/
Gratis bestanden
Download de PDF en andere bestanden
Gelukt!
Kijk in je inbox, we hebben je daar alle materialen gestuurd.
Dia 9 van 16
Sommige richtlijnen bevelen aan om vóór het starten van ADHD-medicatie de hartfrequentie, bloeddruk, lengte en gewicht als uitgangswaarden te meten en deze te vergelijken met leeftijdsspecifieke normwaarden. Een ECG is niet universeel vereist. De huidige consensus is dat ECG-screening bij patiënten die starten met stimulantia ter beoordeling van de behandelaar staat en gebaseerd dient te zijn op de anamnese, familieanamnese en bevindingen bij lichamelijk onderzoek. Wanneer cardiale risicofactoren worden vastgesteld, is aanvullend onderzoek aangewezen, zoals een ECG, een echocardiogram of een verwijzing naar Cardiology, alvorens met stimulantia te starten.
Referenties:
- National Institute for Health and Care Excellence. (2019). Attention deficit hyperactivity disorder: Diagnosis and management (NICE Guideline No. 87). https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493361/
- Perrin, J. M., Friedman, R. A., Knilans, T. K., Black Box Working Group, & Section on Cardiology and Cardiac Surgery. (2008). Cardiovascular monitoring and stimulant drugs for attention-deficit/hyperactivity disorder. Pediatrics, 122(2), 451–453. https://doi.org/10.1542/peds.2008-1573
- Olagunju, A. E., & Ghoddusi, F. (2024). Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder in Adults. *American Family Physician*, *110*(2), 157–166. https://doi.org/10.1001/PMID:39172673
Dia 10 van 16
Bij patiënten met een onderliggend cardiovasculair risico geldt een FDA-waarschuwing voor het gebruik van ADHD-medicatie bij patiënten met structurele cardiale afwijkingen of andere ernstige hartproblemen. Cardiovasculaire aandoeningen vormen echter geen absolute contra-indicatie.
Referenties:
- Verghese, C., Patel, P., & Abdijadid, S. (2024, October 29). Methylphenidate. In *StatPearls* [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482451/
Gratis bestanden
Download de PDF en andere bestanden
Gelukt!
Kijk in je inbox, we hebben je daar alle materialen gestuurd.
Dia 11 van 16
Een meta-analyse van observationele gegevens suggereert dat het risico op cardiovasculaire events mogelijk hoger is bij patiënten met reeds bestaand cardiovasculair lijden die stimulantia voorgeschreven krijgen, hoewel de bevindingen geen statistische significantie bereikten. Er is geen significante toename van aritmieën, hartfalen, ischemische hartziekte of beroerte bij patiënten die stimulantia gebruiken.
Referenties:
- Zhang, L., Yao, H., Li, L., Du Rietz, E., Andell, P., Garcia-Argibay, M., D'Onofrio, B. M., Cortese, S., Larsson, H., & Chang, Z. (2022). Risk of cardiovascular diseases associated with medications used in attention-deficit/hyperactivity disorder: A systematic review and meta-analysis. JAMA Network Open, 5(11), e2243597. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2022.43597
Dia 12 van 16
In een cohortstudie uit 2024 vertoonden patiënten die methylfenidaat gebruikten in de eerste zes maanden een iets hogere incidentie van cardiovasculaire events in vergelijking met niet-behandelde gematchte controles. Er was echter geen verschil in risico op basis van reeds bestaand cardiovasculair lijden. Stimulantia zijn evenmin geassocieerd met een verhoogd risico op plotse hartdood ten opzichte van de basisincidentie in de algemene bevolking.
Referenties:
- Zhang, L., Yao, H., Li, L., Du Rietz, E., Andell, P., Garcia-Argibay, M., D'Onofrio, B. M., Cortese, S., Larsson, H., & Chang, Z. (2022). Risk of cardiovascular diseases associated with medications used in attention-deficit/hyperactivity disorder: A systematic review and meta-analysis. JAMA Network Open, 5(11), e2243597. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2022.43597
- Garcia-Argibay, M., Bürkner, P. C., Lichtenstein, P., Zhang, L., D'Onofrio, B. M., Andell, P., Chang, Z., Cortese, S., & Larsson, H. (2024). Methylphenidate and short-term cardiovascular risk. *JAMA Network Open*, *7*(3), e241349. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.1349
Gratis bestanden
Download de PDF en andere bestanden
Gelukt!
Kijk in je inbox, we hebben je daar alle materialen gestuurd.
Dia 13 van 16
Als we kijken naar enkele niet-stimulantia die worden ingezet bij ADHD, is atomoxetine een middel dat vanuit het perspectief van QT-verlenging is onderzocht. Er is een Thorough QT-studie beschikbaar, de gouden standaard om te meten in welke mate een geneesmiddel het QT-interval kan verlengen. In die studie vertoonde atomoxetine geen grote QT-veranderingen, maar wel een lichte concentratieafhankelijke stijging van het QTc-interval naarmate de plasmaspiegel van atomoxetine toenam. Houd er rekening mee dat CYP2D6-slechte metaboliseerders of patiënten die 2D6-remmers gebruiken hogere concentraties atomoxetine kunnen bereiken, wat kan leiden tot grotere stijgingen van de hartfrequentie en bloeddruk.
Referenties:
- Fedder, D., Patel, H., & Saadabadi, A. (2023). Atomoxetine. In *StatPearls* [Internet]. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK493234/
- Loghin, C., Haber, H., Beasley, C. M., Jr., Kauffman, L., & Wernicke, J. F. (2013). Effects of atomoxetine on the QT interval in healthy CYP2D6 poor metabolizers. British Journal of Clinical Pharmacology, 75(2), 538–549. https://doi.org/10.1111/j.1365-2125.2012.04382.x
Dia 14 van 16
Ook van viloxazine is aangetoond dat het bescheiden stijgingen van de bloeddruk en hartfrequentie veroorzaakt. Tachycardie is gerapporteerd bij 4% van de volwassenen, vergeleken met slechts 1% in de placebogroep. Over het geheel genomen heeft viloxazine echter een relatief gunstig cardiovasculair profiel in vergelijking met stimulantia, maar monitoring van de bloeddruk vóór en tijdens de behandeling blijft aanbevolen. Er is ook een Thorough QT-studie voor viloxazine beschikbaar, waaruit geen QTc- of QRS-verlenging bleek, zelfs niet bij supratherapeutische doses.
Referenties:
- Mansour, G. K., Sayed, S. B. H., Al-Badri, S. G., Abdalla, M. G. A., & Abo-Elnour, D. E. (2026). The Viloxazine Paradox: A Noradrenergic Agent's Journey From Antidepressant Obscurity to ADHD Precision Therapy. CNS Neuroscience & Therapeutics, 32(4), e70839. https://doi.org/10.1002/cns.70839
Gratis bestanden
Download de PDF en andere bestanden
Gelukt!
Kijk in je inbox, we hebben je daar alle materialen gestuurd.
Dia 15 van 16
Ter samenvatting van de belangrijkste punten uit dit onderdeel: gemiddeld veroorzaken stimulantia lichte stijgingen van de hartfrequentie en bloeddruk, maar 5% tot 15% van de patiënten kan meer uitgesproken stijgingen ervaren. Stimulantia zijn niet geassocieerd met grotere hemodynamische veranderingen in vergelijking met niet-stimulantia. Stimulantia zijn evenmin gelinkt aan QTc-verlenging of torsade de pointes.
Dia 16 van 16
Relatieve contra-indicaties voor het gebruik van stimulantia zijn onder meer ongecontroleerde hypertensie, angina pectoris, een eerder doorgemaakt myocardinfarct, aritmieën, significante klepafwijkingen, cardiomyopathie, hartfalen of structurele cardiale afwijkingen. Er is geen significante toename van aritmieën, hartfalen, ischemische hartziekte of beroerte bij het gebruik van stimulantia, maar er zijn aanwijzingen dat het risico op cardiovasculaire events mogelijk hoger is bij patiënten met reeds bestaand cardiovasculair lijden.
Gratis bestanden
Download de PDF en andere bestanden
Gelukt!
Kijk in je inbox, we hebben je daar alle materialen gestuurd.
