Tekstversie
Alcoholgebruiksstoornis: onvervulde behandelbehoeften
Alcoholgebruiksstoornis (AUD) behoort tot de meest prevalente psychiatrische aandoeningen. In 2023 hadden naar schatting 29 miljoen Amerikaanse inwoners AUD. Van hen ontving slechts ongeveer 2% farmacologische behandeling.
De US Food and Drug Administration (FDA) heeft drie geneesmiddelen goedgekeurd voor AUD:
- Disulfiram
- Acamprosaat
- Naltrexon
Geeneen van deze goedgekeurde middelen is echter breed effectief of wordt op grote schaal voorgeschreven. Er is dan ook een duidelijke behoefte aan nieuwe farmacologische behandelingen voor AUD.
Download de PDF en andere bestanden
GLP-1-agonisten: een veelbelovende kandidaat
Een zeer veelbelovende kandidaat zijn de glucagon-like peptide 1 (GLP-1)-receptoragonisten. Deze middelen werken via:
- Activering van GLP-1-receptoren in de pancreas en het maag-darmkanaal
- Versterking van glucoseafhankelijke insulinesecretie
- Remming van glucagonsecretie
GLP-1-receptoragonisten zijn door de FDA goedgekeurd voor de behandeling van diabetes mellitus en obesitas. Anekdotische evidentie suggereert dat patiënten die deze middelen gebruiken voor diabetes of obesitas, hun alcoholconsumptie kunnen verminderen.
Studieontwerp en uitkomstmaten
De studie van dr. Hendershot en collega’s levert overtuigendere evidentie voor de werkzaamheid en veiligheid van GLP-1-receptoragonisten bij AUD. Zij voerden een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde klinische trial (RCT) uit met semaglutide (een langwerkende GLP-1-receptoragonist), waarbij FDA-goedgekeurde doses van 0,25 en 0,5 mg werden gebruikt.
De studie onderscheidde zich door de implementatie van twee typen uitkomstmaten:
- Standaard wekelijkse gegevens over alcoholconsumptie gedurende een poliklinische trial van 9 weken
- Geobserveerde vrijwillige alcoholconsumptie tijdens een 2 uur durende humaan-laboratoriumsessie, waarbij deelnemers vrije toegang hadden tot hun voorkeursdrank
Download de PDF en andere bestanden
Resultaten: verminderd aantal dagen met zwaar alcoholgebruik
De studieresultaten toonden een robuust voordeel van semaglutide. Dit is opmerkelijk, gegeven dat de deelnemers geen behandeling zochten voor AUD en geen psychosociale ondersteuning als aanvulling op de medicatie kregen.
Semaglutide reduceerde significant:
- Het aantal consumpties per drinkdag
- Het aantal dagen met zwaar alcoholgebruik (gedefinieerd als ≥4 consumpties voor vrouwen, ≥5 voor mannen)
- Zelfgerapporteerde drang naar alcohol (craving)
Er was geen significant effect op het totale aantal drinkdagen, wat suggereert dat semaglutide mogelijk geen volledige abstinentie bewerkstelligt.
Tijdens de laboratoriumsessie leidde semaglutide tot:
- Een reductie van de alcoholconsumptie met ongeveer 2 standaarddrankjes (26 g alcohol)
- Een reductie van 57% in de gemiddelde adem-alcoholconcentratie
Ongewenste voorvallen passen bij het GLP-1-profiel
Semaglutide werd goed verdragen. De ongewenste voorvallen waren grotendeels te verwachten van een GLP-1-receptoragonist:
- Verminderde eetlust
- Gastro-intestinale symptomen
- Hoofdpijn
Er deden zich geen ernstige ongewenste voorvallen voor. Geen enkele deelnemer staakte de deelname vanwege een ongewenst voorval en er waren geen geneesmiddelinteracties met alcohol. Zoals verwacht verloren deelnemers die semaglutide gebruikten ongeveer 5% van hun lichaamsgewicht.
Download de PDF en andere bestanden
Studiebeperkingen beïnvloeden de generaliseerbaarheid
Deze bevindingen zijn veelbelovend, maar zijn mogelijk niet generaliseerbaar naar alle patiënten. De studie sloot deelnemers uit met:
- Ernstige somatische of psychiatrische comorbiditeiten
- Andere stoornissen in het gebruik van middelen (met uitzondering van tabak en cannabis)
In de klinische praktijk hebben veel patiënten met zwaar alcoholgebruik echter comorbiditeiten zoals leveraandoeningen of een depressieve stoornis. Semaglutide is derhalve initieel mogelijk het meest geschikt voor patiënten met een milde AUD. Bovendien kan de noodzaak van wekelijkse subcutane injecties voor sommige patiënten een belemmering vormen.
Klinische aanbevelingen voor het gebruik van semaglutide
Semaglutide is een veelbelovende nieuwe behandeling voor AUD. In zowel fase 1- als fase 2-RCT’s heeft het werkzaamheid en verdraagbaarheid aangetoond.
Ik zou willen aanbevelen semaglutide te overwegen bij patiënten met AUD die onvoldoende hebben gereageerd op adequate behandelperioden met de huidige goedgekeurde middelen — na zorgvuldige screening op klinisch relevante comorbiditeiten.
Download de PDF en andere bestanden
Abstract
Samenvatting van het oorspronkelijke artikel, weergegeven in het Engels.
Once-Weekly Semaglutide in Adults With Alcohol Use Disorder A Randomized Clinical Trial
Christian S. Hendershot, PhD, Michael P. Bremmer, MA, Michael B. Paladino, BS, et al
Importance
Preclinical, observational, and pharmacoepidemiology evidence indicates that glucagon-like peptide 1 receptor agonists (GLP-1RAs) may reduce alcohol intake. Randomized trials are needed to determine the clinical significance of these findings.
Objective
To evaluate the effects of once-weekly subcutaneous semaglutide on alcohol consumption and craving in adults with alcohol use disorder (AUD).
Design, Setting, and Participants
This was a phase 2, double-blind, randomized, parallel-arm trial involving 9 weeks of outpatient treatment. Enrollment occurred at an academic medical center in the US from September 2022 to February 2024. Of 504 potential participants assessed, 48 non-treatment-seeking participants with AUD were randomized.
Intervention
Participants received semaglutide (0.25 mg/week for 4 weeks, 0.5 mg/week for 4 weeks, and 1.0 mg for 1 week) or placebo at weekly clinic visits.
Main Outcomes and Measures
The primary outcome was laboratory alcohol self-administration, measured at pretreatment and posttreatment (0.5 mg/week). Secondary and exploratory outcomes, including prospective changes in alcohol consumption and craving, were assessed at outpatient visits.
Results
Forty-eight participants (34 [71%] female; mean [SD] age, 39.9 [10.6] years) were randomized. Low-dose semaglutide reduced the amount of alcohol consumed during a posttreatment laboratory self-administration task, with evidence of medium to large effect sizes for grams of alcohol consumed (β, -0.48; 95% CI, -0.85 to -0.11; P = .01) and peak breath alcohol concentration (β, -0.46; 95% CI, -0.87 to -0.06; P = .03). Semaglutide treatment did not affect average drinks per calendar day or number of drinking days, but significantly reduced drinks per drinking day (β, -0.41; 95% CI, -0.73 to -0.09; P = .04) and weekly alcohol craving (β, -0.39; 95% CI, -0.73 to -0.06; P = .01), also predicting greater reductions in heavy drinking over time relative to placebo (β, 0.84; 95% CI, 0.71 to 0.99; P = .04). A significant treatment-by-time interaction indicated that semaglutide treatment predicted greater relative reductions in cigarettes per day in a subsample of individuals with current cigarette use (β, -0.10; 95% CI, -0.16 to -0.03; P = .005).
Conclusions and Relevance
These findings provide initial prospective evidence that low-dose semaglutide can reduce craving and some drinking outcomes, justifying larger clinical trials to evaluate GLP-1RAs for alcohol use disorder.
Trial Registration
ClinicalTrials.gov Identifier: NCT05520775.
Referentie
Hendershot, C.; Bremmer, M.; Paladino, M.; Kostantinis, G.; Gilmore, T.; Sullivan, N. et al. (2025). Once-Weekly Semaglutide in Adults With Alcohol Use Disorder. JAMA Psychiatry; 82(4):395.
